Simfonijski orkestar je skup i zahtjevan organizam: traži školovane muzičare, dvoranu, notni arhiv i publiku koja redovno dolazi. Zato historija jednog orkestra mnogo govori i o gradu u kojem djeluje. Sarajevska filharmonija najstariji je profesionalni simfonijski orkestar u Bosni i Hercegovini, a njen put može se pratiti kroz nekoliko jasno dokumentovanih tačaka.
Osnivanje 1923. godine
Evropska umjetnička muzika u Sarajevu se sistematičnije razvija od austrougarskog razdoblja, kada u grad dolaze školovani muzičari, vojni orkestri i prva muzička društva. Na tim temeljima 1923. godine osnovana je Sarajevska filharmonija. Prvi koncert održan je 24. oktobra te godine, a na programu su bili uvertira iz opere „Porin“ Vatroslava Lisinskog, Mendelssohnov Prvi klavirski koncert i Beethovenova Druga simfonija.
U međuratnom razdoblju orkestar je djelovao kao udruženje muzičara, uz skromna sredstva i povremene prekide. Drugi svjetski rat prekinuo je redovan rad.
Obnova i stalna sezona
Filharmonija je obnovljena 1948. godine. U narednim decenijama dobija stalan sastav i redovnu koncertnu sezonu, a njen rad usko je povezan s Narodnim pozorištem Sarajevo, na čijoj sceni nastupa i čiju operu i balet prate njeni muzičari. Razvoju orkestra doprinijelo je i osnivanje Muzičke akademije u Sarajevu sredinom pedesetih godina, koja je školovala domaće instrumentaliste.
Devedesete godine
Tokom rata 1992–1995. orkestar je nastavio raditi u izuzetno teškim uslovima. Prema dostupnim podacima, sedam članova je poginulo, a dvanaest ih je ranjeno. Probe su održavane u podrumima, bez grijanja i uz svijeće, a u tom je razdoblju ipak izvedeno više desetina koncerata, dio njih i u inostranstvu.
Najpoznatiji nastup iz tog vremena održan je 19. juna 1994. godine u ruševinama sarajevske Vijećnice, gdje je izveden Mozartov „Requiem“ pod upravom dirigenta Zubina Mehte. Koncert je prenošen u svijet i ostao je jedan od simbola kulturnog života grada pod opsadom. Dvije godine kasnije s orkestrom je nastupio i violinista i dirigent Yehudi Menuhin.
Orkestar danas
Nakon rata Filharmonija obnavlja sastav, instrumentarij i notni fond te se vraća redovnoj sezoni. Program obično obuhvata:
- simfonijske koncerte sa standardnim repertoarom od klasicizma do 20. stoljeća;
- djela domaćih kompozitora;
- gostovanja stranih dirigenata i solista;
- koncerte za djecu i mlade te nastupe izvan matične dvorane.
Raspored koncerata, imena dirigenata i cijene ulaznica mijenjaju se iz sezone u sezonu, pa ih je najbolje provjeriti na zvaničnim stranicama orkestra i Narodnog pozorišta. Za one koji na koncert simfonijske muzike idu prvi put, programi s poznatijim djelima, poput Beethovenovih simfonija ili koncerata za klavir i orkestar, obično su najbolji ulaz u ovaj svijet.
