Za razliku od Ujedinjenih nacija ili Evropske unije, grupe G7, G20 i BRICS nisu međunarodne organizacije u pravnom smislu. Nemaju osnivački ugovor, stalno sjedište ni sekretarijat, a njihove zaključke niko ne može prisilno provesti. Riječ je o forumima na kojima se lideri i ministri dogovaraju o zajedničkim stavovima, a težina tih dogovora proizlazi iz ekonomske i političke snage učesnica.
G7: sedam razvijenih ekonomija
Grupu čine Francuska, Italija, Japan, Kanada, Njemačka, Sjedinjene Američke Države i Ujedinjeno Kraljevstvo. Na sastancima redovno učestvuje i Evropska unija, iako nije članica u punom smislu.
Prvi samit održan je 1975. godine u Francuskoj, u sastavu od šest država, kao odgovor na naftnu krizu i ekonomske poremećaje tog vremena. Kanada se pridružila godinu kasnije. Rusija je od kraja devedesetih učestvovala u formatu poznatom kao G8, a od 2014. godine grupa se ponovo sastaje kao G7.
Teme su vremenom prerasle ekonomiju i danas obuhvataju sigurnost, energiju, klimu i razvojnu pomoć.
G20: razvijene i rastuće ekonomije za istim stolom
G20 je nastao 1999. godine kao forum ministara finansija i guvernera centralnih banaka, nakon finansijskih kriza u Aziji. Na nivo šefova država i vlada podignut je 2008. godine, u jeku svjetske finansijske krize.
Uz članice G7, u njemu su Argentina, Australija, Brazil, Indija, Indonezija, Južna Koreja, Južnoafrička Republika, Kina, Meksiko, Rusija, Saudijska Arabija i Turska. To je 19 država, kojima se pridružuju Evropska unija i, od 2023. godine, Afrička unija. Članice zajedno ostvaruju veliku većinu svjetskog bruto proizvoda i trgovine.
BRICS: od skraćenice do proširene grupe
Naziv BRIC skovao je 2001. godine jedan ekonomist investicijske banke kako bi označio četiri brzorastuće ekonomije: Brazil, Rusiju, Indiju i Kinu. Te države održale su prvi samit 2009. godine, a ubrzo im se pridružila Južnoafrička Republika, pa je skraćenica dobila slovo S.
Grupa se od 2024. godine proširuje i izvan pet prvobitnih članica, na države Bliskog istoka, Afrike i Azije, a uvela je i kategoriju partnerskih zemalja. Budući da se sastav mijenja, a status pojedinih pozvanih država različiti izvori ne navode jednako, aktuelan spisak treba provjeriti na stranicama države koja te godine predsjedava. Članice su osnovale i Novu razvojnu banku, sa sjedištem u Šangaju.
Šta im je zajedničko
- predsjedavanje se rotira svake godine, a država koja predsjedava organizuje samit i predlaže teme;
- odluke se donose konsenzusom i objavljuju kao zajedničke izjave;
- zaključci nisu pravno obavezujući, ali često najavljuju politike koje će članice zastupati u UN-u, MMF-u ili Svjetskoj trgovinskoj organizaciji;
- pripremne pregovore vode lični izaslanici lidera, poznati kao šerpe.
Kritike se uglavnom odnose na reprezentativnost: nijedna od tih grupa nije izabrana, a većina država svijeta u njima ne učestvuje. Zagovornici ističu da manji krug učesnika omogućava brži dogovor nego forumi s gotovo dvjesto članica.
