Roditelj koji želi prigovoriti na rad škole, student koji traži priznavanje diplome ili nastavnik koji se raspituje o konkursu često prvo moraju otkriti kome se uopće obratiti. Razlog je ustavno uređenje: u Bosni i Hercegovini obrazovanje nije u nadležnosti države, nego entiteta, kantona i Brčko distrikta.
Dvanaest obrazovnih vlasti
Obrazovnu politiku, zakone, finansiranje škola i zapošljavanje nastavnika uređuju:
- Ministarstvo prosvjete i kulture Republike Srpske, za cijeli taj entitet,
- deset kantonalnih ministarstava obrazovanja u Federaciji BiH,
- Odjeljenje za obrazovanje Vlade Brčko distrikta.
Federalno ministarstvo obrazovanja i nauke ima koordinirajuću ulogu među kantonima. Na državnom nivou poslove koordinacije i međunarodne saradnje obavlja Ministarstvo civilnih poslova BiH, a postoje i državne agencije za pojedine oblasti, poput one za predškolsko, osnovno i srednje obrazovanje te one za razvoj visokog obrazovanja i osiguranje kvaliteta.
Posljedica takvog uređenja je da se školski kalendar, nastavni planovi, pravila upisa i visina izdvajanja za škole razlikuju od jedne do druge sredine. Zajednički okvir daju državni okvirni zakoni, koji propisuju osnovna načela i zajedničko jezgro nastavnih planova i programa.
Nivoi obrazovanja
Predškolsko
Vrtići nisu obavezni, ali je program u godini pred polazak u školu obavezan za svu djecu. Organizuje se u vrtićima ili školama, prema propisima kantona, odnosno entiteta.
Osnovno
Osnovna škola traje devet godina i obavezna je. Prema Okvirnom zakonu o osnovnom i srednjem obrazovanju, obavezno obrazovanje je besplatno i počinje u kalendarskoj godini u kojoj dijete do 1. aprila navrši šest godina.
Srednje
Srednje obrazovanje dostupno je svima, u skladu s uspjehom u osnovnoj školi, interesovanjima i sposobnostima. Stiče se u gimnazijama, tehničkim i srodnim školama, koje traju četiri godine, te u stručnim školama s kraćim programima. Četverogodišnja škola otvara put prema fakultetu.
Visoko
Univerziteti i visoke škole rade po bolonjskom modelu, s tri ciklusa studija i bodovima koji mjere opterećenje studenta. Javne univerzitete osnivaju entitet, odnosno kantoni.
Kome se obratiti
- Za pitanja o upisu, ocjenjivanju i odnosu prema učeniku prva adresa je škola: razrednik, pedagog, direktor.
- Roditelji u radu škole učestvuju kroz vijeće roditelja i svoje predstavnike u školskom odboru.
- Ako se problem ne riješi u školi, obraća se nadležnom ministarstvu obrazovanja ili pedagoškom zavodu, a za nadzor nad primjenom propisa prosvjetnoj inspekciji.
- Priznavanje inostranih školskih svjedočanstava i diploma rješava se kod nadležnog ministarstva, dok informacije o stranim visokoškolskim kvalifikacijama daje državni Centar za informisanje i priznavanje dokumenata iz oblasti visokog obrazovanja.
Prije svakog obraćanja korisno je utvrditi na čijoj se teritoriji škola nalazi, jer od toga zavisi koji se zakon primjenjuje i koja institucija odlučuje.
