Od decembra 2010. godine državljani Bosne i Hercegovine s biometrijskim pasošem putuju u šengenski prostor bez vize. Bezvizni režim ipak nije neograničen: dozvoljen je kratkotrajni boravak od najviše 90 dana u bilo kojem periodu od 180 dana. To pravilo često se pogrešno tumači, a prekoračenje može imati ozbiljne posljedice.
Kako se računa 180 dana
Period od 180 dana nije kalendarsko polugodište niti počinje prvim ulaskom. Riječ je o „pokretnom“ periodu: za svaki dan boravka gleda se unazad 180 dana i zbrajaju svi dani provedeni u šengenskom prostoru. Ako ih je više od 90, boravak je nezakonit.
Nekoliko pravila koja se često previde:
- Dan ulaska i dan izlaska računaju se kao dani boravka.
- Zbrajaju se boravci u svim državama šengenskog prostora, a ne u svakoj posebno.
- Izlazak iz šengenskog prostora ne „poništava“ brojač; stari dani ispadaju iz računice tek kada prođe 180 dana od njih.
Evropska komisija na svojim stranicama nudi kalkulator kratkotrajnog boravka u koji se unose datumi ulazaka i izlazaka. Koristan je svima koji često putuju, naročito vozačima, radnicima na terenu i ljudima koji imaju porodicu u nekoj od država članica.
Hrvatska i Slovenija se računaju zajedno
Hrvatska je u šengenskom prostoru od 1. januara 2023. godine. Od tada se svaki dan proveden u Hrvatskoj zbraja s danima provedenim u Sloveniji, Austriji, Njemačkoj ili bilo kojoj drugoj državi šengenskog prostora. Putnik koji je ljeti mjesec dana proveo na Jadranu taj mjesec „nosi“ sa sobom i kada kasnije putuje dalje na zapad.
To se odnosi i na jednodnevne odlaske. Česti prelasci radi kupovine, posla ili posjete rodbini pojedinačno djeluju beznačajno, ali se svaki računa kao jedan dan boravka.
Na šta se pravilo ne odnosi
Ograničenje od 90 dana važi za kratkotrajni boravak bez vize. Ko u nekoj državi članici ima dozvolu boravka ili vizu za dugotrajni boravak, u toj državi boravi na osnovu te dozvole, a ne bezviznog režima. Bezvizni boravak ne daje pravo na rad: za zaposlenje su potrebne dozvole koje izdaje država u kojoj se radi.
Države izvan šengenskog prostora, poput Srbije, Crne Gore, Sjeverne Makedonije i Albanije, imaju vlastita pravila o dužini boravka i dani provedeni u njima ne ulaze u šengenski zbir.
Šta ako se rok prekorači
Prekoračenje dozvoljenog boravka može se kazniti novčano, a moguća je i zabrana ulaska u cijeli šengenski prostor. Otkako je uveden elektronski sistem ulaska i izlaska (EES), dani se evidentiraju automatski, pa se više ne oslanja na pečate u pasošu.
Granični službenik može tražiti i dokaze o svrsi putovanja, smještaju i sredstvima za boravak. Budući da se pravila i praksa mijenjaju, prije dužeg putovanja provjerite informacije na službenim stranicama Evropske unije i države u koju putujete.
