Oznaka Euro norme pojavljuje se u oglasima, saobraćajnim dokumentima i propisima o uvozu, a često se pogrešno tumači kao mjera potrošnje ili „čistoće“ automobila u širem smislu. U stvarnosti je riječ o propisima Evropske unije koji određuju koliko određenih štetnih materija novo vozilo smije ispustiti da bi dobilo homologaciju.
Šta norme ograničavaju, a šta ne
Euro norme postavljaju granice za zagađivače koji neposredno štete zdravlju i kvalitetu zraka:
- ugljen-monoksid (CO);
- ugljikovodike (HC);
- azotne okside (NOx);
- čestice, po masi, a kod novijih normi i po broju.
Granice se razlikuju za benzinske i dizelske motore. Ugljen-dioksid (CO2), koji je vezan za potrošnju goriva i klimatske promjene, nije predmet Euro normi. Njega Evropska unija uređuje posebnim propisima o prosječnim emisijama flote svakog proizvođača. Automobil više Euro norme zato ne mora trošiti manje goriva od starijeg.
Od Euro 1 do Euro 6
Prva norma, Euro 1, uvedena je početkom devedesetih godina, a s njom je katalizator postao uobičajen dio benzinskih automobila. Svaka sljedeća norma snižavala je dozvoljene vrijednosti. Kod dizelaša je to postepeno dovelo do filtera čestica, a kasnije i do sistema za smanjenje azotnih oksida, uključujući one koji koriste tečnost AdBlue. Filter čestica s vremenom su dobili i benzinski motori s direktnim ubrizgavanjem.
Euro 6 primjenjuje se od sredine prošle decenije i ima više podvarijanti, označenih slovima. Važna promjena unutar te norme bilo je uvođenje mjerenja u stvarnoj vožnji (RDE), pri kojem se emisije ne provjeravaju samo u laboratoriji nego i na cesti, prenosivim uređajem. Zbog toga se kasnije verzije Euro 6 u praksi znatno razlikuju od prvih.
Šta donosi Euro 7
Euro 7 usvojen je Uredbom (EU) 2024/1257. Primjena je predviđena postepeno: za nove tipove putničkih automobila i lakih dostavnih vozila od novembra 2026, a za sva nova vozila tih kategorija godinu dana kasnije. Za teška vozila rokovi su kasniji.
Granične vrijednosti za ispušne gasove putničkih automobila uglavnom ostaju na nivou Euro 6, ali norma prvi put obuhvata i emisije koje ne dolaze iz ispuha:
- čestice koje nastaju trošenjem kočnica, s granicama koje vrijede i za električna vozila;
- čestice od trošenja guma, za koje se pravila uvode postepeno;
- minimalnu trajnost baterija električnih automobila i plug-in hibrida;
- duži period i veću kilometražu tokom kojih vozilo mora ostati unutar propisanih granica.
Zašto je norma važna kupcu
Euro norma može odrediti da li se vozilo uopće smije uvesti i registrovati, koliko iznose pojedina davanja te da li se njime može ući u zone s ograničenim pristupom u nekim evropskim gradovima. Pravila se razlikuju od države do države i mijenjaju se, pa uslove za uvoz i registraciju u Bosni i Hercegovini treba provjeriti kod nadležnih institucija prije kupovine.
Normu konkretnog vozila najpouzdanije pokazuje njegova dokumentacija, odnosno potvrda o usklađenosti (COC), a ne samo godina proizvodnje.
