Rijetko koji film snimljen u Sarajevu ima tako neobičnu sudbinu kao „Valter brani Sarajevo“. Ratni akcioni film reditelja Hajrudina Krvavca iz 1972. godine kod kuće je bio veliki bioskopski hit, a u Kini je stekao popularnost kakvu domaći autori vjerovatno nisu mogli ni zamisliti.
Film o gradu i tajanstvenom ilegalcu
Radnja je smještena u okupirano Sarajevo pred kraj Drugog svjetskog rata. Njemačka komanda priprema povlačenje i želi osigurati gorivo za svoje jedinice, a na putu joj stoji pokret otpora koji predvodi ilegalac poznat samo po nadimku Valter. Okupator pokušava otkriti ko je on, ubacuje vlastitog čovjeka u pokret i tako počinje igra prerušavanja, zasjeda i potjera po sarajevskim ulicama.
Lik je slobodno zasnovan na Vladimiru Periću, rukovodiocu sarajevskog pokreta otpora čiji je ilegalni nadimak bio Valter i koji je poginuo u aprilu 1945. godine, u završnim borbama za grad. Film, međutim, nije biografija, nego žanrovska priča s izmišljenim zapletom.
Ko je snimio film
Film je proizvela sarajevska kuća Bosna film. Scenarij potpisuje Đorđe Lebović, uz saradnju Krvavca i Save Pređe. Glavnu ulogu igra Velimir Bata Živojinović, a uz njega su Ljubiša Samardžić i Rade Marković. Krvavac je bio poznat po partizanskim filmovima snimljenim po uzoru na vesterne i akcione filmove, s brzim ritmom i mnogo scena na otvorenom, pa se njegovi naslovi i danas gledaju više kao avanturistički nego kao historijski filmovi.
Posebnu ulogu ima sam grad. Čaršija, krovovi, sahat-kula i željeznička pruga nisu samo kulisa, nego dio zapleta. Završna poruka filma, da Valtera ne treba tražiti u jednom čovjeku jer je to zapravo cijeli grad, postala je jedna od najpoznatijih u domaćoj kinematografiji.
Zašto baš Kina
Film je u Kini počeo igrati sedamdesetih godina, u vrijeme kada je tamošnja publika imala pristup vrlo malom broju stranih naslova. Jugoslavenski partizanski filmovi bili su među rijetkim uvoznim ostvarenjima, a nudili su ono čega je u domaćoj ponudi bilo malo: akciju, napetost i junake s humorom.
Zbog toga su generacije kineskih gledalaca odrastale uz Valtera, a Bata Živojinović je tamo ostao jedno od najprepoznatljivijih stranih glumačkih lica. Tačan broj gledalaca teško je pouzdano utvrditi, pa brojke koje se navode treba uzimati s oprezom, ali je uticaj filma na kinesku popularnu kulturu dobro dokumentovan.
Naslijeđe u Sarajevu
Popularnost filma osjeti se i danas. U Sarajevu je 2019. godine otvoren muzej posvećen filmu, s rekvizitima i rekonstruisanim scenama, a turisti iz Kine često traže lokacije na kojima je sniman. Ime Valter nose i ugostiteljski objekti širom regije.
Film je tako postao više od žanrovskog ostvarenja svog vremena. On je dio gradskog identiteta i podsjetnik da se popularna kultura ponekad kreće neočekivanim putevima.
