Tenis ima jedan od neobičnijih sistema bodovanja u sportu. Onome ko ga prvi put gleda nije jasno zašto se nakon 15 i 30 ne kaže 45, niti zašto igrač može osvojiti više poena od protivnika, a ipak izgubiti meč. Kada se sistem razloži na tri nivoa, poen, gem i set, postaje prilično logičan.
Od poena do gema
Gem se sastoji od poena koji se broje 15, 30 i 40. Igrač koji osvoji četvrti poen dobija gem, pod uslovom da ima najmanje dva poena prednosti. Ako oba igrača dođu do 40, rezultat je izjednačenje (engl. deuce). Tada je potrebno osvojiti dva poena zaredom: prvi donosi prednost, drugi gem. Ako igrač s prednošću izgubi naredni poen, rezultat se vraća na izjednačenje.
Porijeklo brojanja 15, 30 i 40 nije pouzdano utvrđeno. Postoji više objašnjenja, ali nijedno nije nedvosmisleno potvrđeno historijskim izvorima.
Servira isti igrač tokom cijelog gema, a nakon svakog gema servis prelazi na protivnika. Gem osvojen na protivnikov servis zove se brejk i najčešće odlučuje set.
Set i tie-break
Set dobija igrač koji prvi osvoji šest gemova uz najmanje dva gema razlike, dakle 6:4 ili 7:5. Kod rezultata 6:6 igra se tie-break, poseban gem u kojem se poeni broje redom 1, 2, 3. Pobjednik je onaj ko prvi stigne do sedam poena uz dva poena razlike, pa tie-break može završiti i sa 9:7 ili 12:10.
U tie-breaku prvi igrač servira jedan poen, a zatim se igrači smjenjuju nakon svaka dva poena. Strane se mijenjaju nakon svakih šest odigranih poena. Set završen na taj način upisuje se kao 7:6.
Koliko setova se igra
Većina profesionalnih mečeva igra se na dva dobijena seta. Izuzetak su muški mečevi u pojedinačnoj konkurenciji na Grand Slam turnirima, koji se igraju na tri dobijena seta, pa mogu trajati pet setova.
U igri parova na ATP i WTA turnirima uglavnom vrijede skraćena pravila:
- kod izjednačenja u gemu igra se jedan odlučujući poen, bez prednosti,
- umjesto trećeg seta igra se takozvani meč tie-break do deset poena.
Odlučujući set na Grand Slamovima
Decenijama su četiri najveća turnira imala različita pravila za posljednji set. Na nekima se igralo bez tie-breaka, sve dok jedan igrač ne stekne dva gema prednosti. Najpoznatiji primjer je meč Johna Isnera i Nicolasa Mahuta na Wimbledonu 2010. godine, čiji je peti set završen rezultatom 70:68, a susret je trajao više od 11 sati igre raspoređenih na tri dana.
Od 2022. godine sva četiri Grand Slama primjenjuju isto pravilo: kod rezultata 6:6 u odlučujućem setu igra se tie-break do deset poena, uz dva poena razlike. Pravilo vrijedi i za muškarce i za žene.
Pravila o formatu povremeno se mijenjaju, pa se za pojedini turnir vrijedi osloniti na njegov zvanični pravilnik. Osnovna logika ipak ostaje ista: poeni grade gem, gemovi set, a setovi meč.
