U šahu nema sudijskih ocjena ni subjektivnih utisaka: snaga igrača izražava se brojem, a zvanja se stiču rezultatima. Sistem vodi Međunarodna šahovska federacija (FIDE), osnovana 1924. godine u Parizu. Dva su ključna pojma: rejting i titula.
Šta je rejting
Rejting je brojčana procjena snage igrača, zasnovana na sistemu koji je razvio fizičar Arpad Elo, a FIDE ga koristi od 1970. godine. Prije svake partije sistem iz razlike rejtinga izračunava očekivani rezultat. Ko postigne više od očekivanog, dobija bodove; ko postigne manje, gubi ih. Pobjeda nad znatno jačim protivnikom zato donosi mnogo, a pobjeda nad slabijim malo.
Rejting se vodi odvojeno za klasični, ubrzani i brzopotezni šah. Liste se redovno ažuriraju, pa se pozicije igrača stalno mijenjaju; trajne su jedino titule.
Titule i uslovi
Titule se dodjeljuju doživotno. Od najviše prema nižim, opće titule su:
- velemajstor (GM) – potreban je rejting od najmanje 2500 i ispunjene velemajstorske norme;
- međunarodni majstor (IM) – rejting od najmanje 2400 i norme;
- FIDE majstor (FM) – rejting od najmanje 2300;
- majstorski kandidat (CM) – rejting od najmanje 2200.
Norma je izuzetno visok rezultat na turniru koji ispunjava propisane uslove, među kojima su broj partija, prosječna snaga protivnika i učešće titulisanih igrača iz više zemalja. Za dvije najviše titule norme treba ostvariti više puta. Dovoljno je da igrač traženi rejting dostigne jednom; kasniji pad ne oduzima titulu.
Postoje i posebne ženske titule s nižim rejting-pragovima, ali šahistkinje mogu osvajati i opće titule. Tačne uslove propisuje FIDE u pravilniku o titulama, koji se povremeno mijenja.
Šahovski klub Bosna i evropski naslovi
Bosna i Hercegovina ima značajno mjesto u historiji klupskog šaha zahvaljujući sarajevskoj Bosni. Klub je osnovan 1960. godine pod imenom Iskra, a ime Bosna nosi od 1976, kada je ušao u sastav Univerzitetskog sportskog društva Bosna.
Bosna je višestruki pobjednik Evropskog kupa klupskih prvaka: evidencija takmičenja bilježi naslove iz 1999, 2000. i 2002. godine, kao i prvo mjesto iz 1994, podijeljeno s francuskim Lyon-Oyonnaxom. Za klub su tokom godina nastupali neki od najjačih svjetskih velemajstora. Bosna je i organizator tradicionalnog međunarodnog turnira u Sarajevu, jednog od najdugovječnijih u regiji.
Uspjeh je imala i reprezentacija: na Šahovskoj olimpijadi u Moskvi 1994. godine muška selekcija Bosne i Hercegovine osvojila je srebrnu medalju.
Kako početi
Zvanični rejting stiče se igranjem na turnirima koji se prijavljuju FIDE-u. Put vodi preko šahovskih klubova, koji organizuju treninge i turnire za sve uzraste. Informacije o klubovima i takmičenjima daju šahovski savezi u Bosni i Hercegovini.
