Kada klub iz manjeg mjesta izbori viši rang, navijači često pitaju koliko je stepenica još ostalo do vrha. Odgovor nije jednostavan, jer sistem liga u Bosni i Hercegovini prati administrativno uređenje države: na vrhu je jedna liga, a ispod nje se takmičenje grana po entitetima, zatim po regijama i kantonima. Brojevi klubova i grupa mijenjaju se gotovo svake godine, pa ovaj pregled opisuje strukturu, a ne trenutni sastav liga.
Prvi nivo: Premijer liga BiH
Na vrhu piramide je Premijer liga Bosne i Hercegovine, jedino takmičenje koje okuplja klubove iz cijele države i kojim neposredno upravlja Nogometni/Fudbalski savez BiH. Njen prvak igra kvalifikacije za Ligu prvaka, a najslabije plasirani klubovi ispadaju u drugi nivo.
Drugi nivo: dvije prve lige
Drugi rang čine dva paralelna takmičenja:
- Prva liga Federacije BiH, koju vodi Nogometni savez Federacije BiH,
- Prva liga Republike Srpske, koju vodi Fudbalski savez Republike Srpske.
Prvaci ovih liga stiču pravo na ulazak u Premijer ligu, pod uslovom da dobiju licencu za najviši rang. Klub koji ispadne iz Premijer lige odlazi u onu prvu ligu kojoj teritorijalno pripada. Zbog toga broj klubova koji ispadaju iz prvih liga može varirati: ako se iz Premijer lige u isto takmičenje vrate dva kluba, prostor za njih mora se napraviti ispod.
Treći nivo: druge lige po regijama
Ispod prvih liga takmičenje se dijeli geografski. Druga liga Federacije BiH igra se u četiri grupe: Sjever, Centar, Jug i Zapad. Druga liga Republike Srpske podijeljena je na grupe Zapad i Istok. Pobjednici grupa u pravilu napreduju u odgovarajuću prvu ligu, ponekad direktno, a ponekad kroz doigravanje, zavisno od propozicija za tu sezonu.
Regionalna podjela ima praktičan razlog: klubovi na ovom nivou uglavnom su amaterski ili poluprofesionalni, pa kraća putovanja znače manje troškove.
Četvrti nivo i niže: kantoni, područja i općine
U Federaciji BiH četvrti nivo organizuju kantonalni nogometni savezi, svaki za svoje područje. U Republici Srpskoj tu ulogu imaju regionalne lige, ispod kojih su područne i općinske odnosno gradske lige. Na ovim nivoima igra najveći broj klubova u državi, a sezona je često kraća i prilagođena lokalnim uslovima.
Klubovi iz Brčko distrikta takmiče se u sistemu jednog od dva entitetska saveza, a na najnižem nivou postoji i liga koju organizuje savez Distrikta.
Šta je potrebno za napredovanje
Na svakoj stepenici važe dva uslova. Prvi je sportski: klub mora osvojiti prvo mjesto ili proći doigravanje. Drugi je organizacijski: što je rang viši, to su stroži zahtjevi za teren, svlačionice, stručni kadar i mlađe selekcije. Klub koji ne može ispuniti uslove može odustati od promocije, pa mjesto dobija sljedeći na tabeli.
Osim prvenstava, klubovi iz nižih rangova imaju i drugi put do susreta s najjačima. Kroz kantonalne i entitetske kupove mogu se plasirati u završnicu Kupa Bosne i Hercegovine, gdje ih žrijeb može spojiti s premijerligašima.
