Boks se često opisuje kao jednostavan sport: dva borca, ring i rukavice. Ipak, onaj ko želi razumjeti zašto je sudija podigao ruku baš jednom od njih mora poznavati nekoliko pravila, a prije svega razliku između profesionalnog i olimpijskog boksa.
Zašto postoje težinske kategorije
Tjelesna masa snažno utiče na snagu udarca, pa se borci razvrstavaju po težini kako bi mečevi bili ravnopravni i sigurniji. U profesionalnom boksu tradicionalno postoji 17 kategorija, od najlakše do teške, koja nema gornju granicu. Granice su izvorno izražene u funtama, pa u kilogramima izgledaju neobično: velter kategorija, na primjer, ide do 147 funti, odnosno oko 66,7 kilograma. Neke organizacije priznaju i dodatnu kategoriju ispod teške.
Borci se važu prije meča, najčešće dan ranije. Ko ne ispuni težinu, može izgubiti pravo da se bori za titulu, a meč se nekada otkazuje.
Olimpijski boks ima manji broj kategorija, a njihov broj i granice mijenjali su se od jednih do drugih igara. Žene se na olimpijskim igrama takmiče od Londona 2012. godine.
Runde i trajanje meča
Profesionalna runda kod muškaraca traje tri minute, uz minutu odmora. Mečevi se ugovaraju na četiri do dvanaest rundi, a borbe za titule svjetskih organizacija zakazuju se na dvanaest. U ženskom profesionalnom boksu runde najčešće traju dvije minute. Olimpijski meč ima tri runde po tri minute.
Kako se boduje
I profesionalni i olimpijski boks koriste sistem obaveznih deset bodova. Svaki sudija ocjenjuje svaku rundu posebno: pobjednik runde dobija 10 bodova, a poraženi najčešće 9. Ako je borac bio u nokdaunu ili je runda bila izrazito jednostrana, razlika raste, pa rezultat runde može biti 10:8 ili rjeđe 10:7. Sudija u ringu može oduzeti bod zbog prekršaja, poput udaranja ispod pojasa ili držanja.
Sudije gledaju čiste udarce prednjim dijelom rukavice u dozvoljenu zonu, efikasnu agresivnost, kontrolu ringa i odbranu. Profesionalne mečeve boduju tri sudije, a na olimpijskim turnirima pet.
Mogući ishodi
- Nokaut (KO) – borac ne ustane dok sudija ne izbroji do deset.
- Tehnički nokaut (TKO) – sudija, ljekar ili ugao prekidaju meč jer borac ne može sigurno nastaviti.
- Jednoglasna odluka – sve sudije imaju istog pobjednika.
- Podijeljena odluka – dvojica sudija za jednog borca, treći za drugog.
- Većinska odluka – dvojica sudija za jednog borca, treći vidi neriješeno.
- Neriješeno i diskvalifikacija.
Profesionalni boks nema jednu krovnu organizaciju. Titule dodjeljuje više tijela, među kojima su najpoznatija WBA, WBC, IBF i WBO, pa u istoj kategoriji može postojati nekoliko prvaka. I upravljanje olimpijskim boksom mijenjalo se posljednjih godina, zbog čega pravila i broj kategorija na velikim takmičenjima treba provjeravati kod organizatora.
