Fuad Gaši, 46-godišnji profesor genetike i oplemenjivanja biljaka iz Bosne i Hercegovine, od juna 2026. godine obavlja dužnost koordinatora Globalnog trezora sjemena na Svalbardu. Objekat se nalazi na norveškom arhipelagu Svalbard, a u javnosti je poznat i kao "trezor sudnjeg dana".
Rezervna kopija za banke gena
U trezoru se na temperaturi od minus 18 stepeni Celzijusa čuva više od 1,4 miliona uzoraka sjemena iz više od 100 zemalja.
Trezor ima tri komore, a u svaku može stati 1,5 miliona uzoraka. Jedna je već popunjena, dok se druga trenutno puni.
Objekat ne radi kao klasična banka sjemena. On služi kao rezervna kopija za banke gena širom svijeta, ustanove u kojima se čuva sjeme različitih sorti biljaka.
Od izbjeglištva do Svalbarda
Gaši je rođen u Bosni i Hercegovini, a tokom rata je kao izbjeglica otišao u Švedsku. Kasnije se vratio i na Univerzitetu u Sarajevu studirao poljoprivredne nauke i genetiku. Godine 2008. osnovao je prvu banku biljnih gena u BiH.
Tokom pandemije stupio je u kontakt s tadašnjim koordinatorom trezora Åsmundom Asdalom, kojeg je na kraju i naslijedio.
"Čuvamo historiju poljoprivrede", poručuje Gaši. On ističe da sjeme nosi nezamjenjiv genetski potencijal koji je nastajao generacijama.
Zalaže se za očuvanje biološke raznolikosti, jer ona jača proizvodnju hrane i otpornost usjeva u vrijeme klimatskih izazova. Smatra i da ljudi moraju naučiti da razmišljaju dugoročnije, s obzirom na to koliko mogu naštetiti vlastitoj okolini.
