Dvanaest znakova koje danas svi znamo napamet nisu oduvijek postojali, niti su nastali odjednom. Zodijak je plod višestoljetnog posmatranja neba, a u njegovom oblikovanju učestvovalo je nekoliko civilizacija. Njegova historija ujedno je i dio historije astronomije, jer su te dvije oblasti dugo bile nerazdvojne.
Mesopotamski počeci
Posmatrači neba u Mesopotamiji vrlo rano su uočili da se Sunce, Mjesec i planete kreću uskim pojasom neba i da uvijek prolaze kroz iste grupe zvijezda. Zbirka klinastih tekstova poznata kao MUL.APIN, sastavljena oko 1000. godine prije nove ere, već navodi sazviježđa koja leže na Mjesečevom putu, među njima i pretke današnjeg Bika, Lava, Škorpije i Jarca.
Ključni korak napravljen je oko kraja 5. vijeka prije nove ere, kada su babilonski astronomi taj pojas podijelili na dvanaest jednakih dijelova od po trideset stepeni. Bila je to računska olakšica: sazviježđa su nejednake veličine, a jednaki odsječci omogućili su precizno bilježenje položaja planeta. Iz istog razdoblja potiču i najstariji poznati horoskopi sastavljeni za pojedince. Prije toga, nebeski znaci tumačili su se samo za vladara i državu.
Grčka obrada i Ptolemej
Nakon pohoda Aleksandra Velikog babilonsko znanje susrelo se s grčkom filozofijom i egipatskom tradicijom. U helenističkom Egiptu nastala je astrologija u obliku koji je u osnovi zadržala do danas: s ascendentom, kućama, elementima i planetama kao vladarima znakova. Od Grka potiče i sama riječ zodijak, izvedena iz izraza koji znači „krug životinjica“.
Aleksandrijski učenjak Klaudije Ptolemej u 2. vijeku nove ere sabrao je to znanje u djelu poznatom kao Tetrabiblos, koje je stoljećima bilo osnovni astrološki priručnik. Ptolemej je znakove vezao za ravnodnevice i solsticije, a ne za zvijezde. Ta odluka ima dalekosežne posljedice. Grčki astronom Hiparh još je u 2. vijeku prije nove ere otkrio precesiju, sporo njihanje Zemljine ose zbog kojeg se tačka ravnodnevice pomjera u odnosu na zvijezde. Puni krug traje oko 26.000 godina, pa su se znakovi i istoimena sazviježđa do danas razmakli za gotovo cijeli znak.
Od dvorskog savjetnika do novinske rubrike
U srednjem vijeku antičke tekstove sačuvali su i dopunili učenjaci islamskog svijeta, a preko prijevoda s arapskog na latinski astrologija se vratila u zapadnu Evropu. Predavala se na univerzitetima, a vladari su držali dvorske astrologe. Horoskope su sastavljali i neki od utemeljitelja moderne astronomije, među njima Johannes Kepler.
Raskid je uslijedio u 17. i 18. vijeku. S razvojem fizike i teleskopa astronomija je postala prirodna nauka zasnovana na mjerenju, a astrologija je izgubila mjesto u akademskom svijetu. Preživjela je u kalendarima i almanasima, da bi u 20. vijeku doživjela novi procvat kroz novinske rubrike s dvanaest kratkih tekstova, po jedan za svaki Sunčev znak.
Astronomi su u međuvremenu nebo uredili po svome. Međunarodna astronomska unija utvrdila je u prvoj polovini 20. vijeka tačne granice 88 sazviježđa. Prema toj podjeli, Sunce tokom godine prolazi kroz trinaest sazviježđa, jer dio decembra provodi u Zmijonoscu, koji nikada nije bio astrološki znak.
Zodijak je tako danas dvoje odjednom: za astronome pojas neba kojim se kreću planete, a za astrologe simbolički krug star gotovo dva i po milenija.
